*उजाखो*त्तर वास्तव (?)*

*उजाखो*त्तर वास्तव (?)*
~~~~~~~~~~~~~~
        एमपीएससीच्या प्रतियोगिता परीक्षेची प्रक्रिया यशस्वीरित्या पार पाडून मी मे-1984 मध्ये महाराष्ट्र शासनाच्या तत्कालीन कृषी व सहकार विभागात तालुका सहायक निबंधक, सहकारी संस्था या राजपत्रित तालुका प्रमुख पदावर रुजू झालो. नियमित पदोन्नतीसाठी (आमच्या संपूर्ण बॅचला) मा.सुप्रीम कोर्टापर्यंत लढा दिल्यावर 19-20 वर्षांनंतर माझ्यासहित आमच्या बॅचच्या अधिकाऱ्यांना प्रथम पदोन्नती मिळू शकली.
      पदोन्नतीनंतर मी, महाराष्ट्र शासनाच्या सहकार, पणन व वस्त्रोद्योग विभागात (विभागाच्या शिर्षात तोवर बदल झाला होता) जिल्हा उपनिबंधक, सहकारी संस्था या राजपत्रित जिल्हा प्रमुख पदावर मार्च 2003 मध्ये रुजू झालो. आणि अखेर 10 वर्षानंतर फेब्रुवारी-2013 ला नियत वयोमानानुसार त्याच प्रथम पदोन्नत पदावर निवृत्त झालो. 
     माझ्या एकूण सुमारे तीस/30 वर्षांच्या शासकीय राजपत्रित सेवेत मला सुमारे चोवीस/24 वर्ष आदिवासीबहुल व नक्षलप्रभावित अशा तालुक्यात/जिल्ह्यात तालुका/जिल्हा प्रमुख म्हणून प्रत्यक्ष काम करण्याची संधी मिळाली. या 24 वर्षांपैकी 14 वर्ष तालुका प्रमुख तर उर्वरित 10 वर्षे जिल्हा प्रमुख म्हणून आदिवासीबहुल व नक्षलप्रभावित तालुक्यात/जिल्ह्यात काम करताना नक्षलप्रभावाचा अगदी प्राथमिक स्वरूपाचा असा जवळून प्रत्यक्ष अनुभव घेता आला, नक्षलप्रभावाचा फर्स्ट हँड अभ्यासही करता आला. 
      माझ्या या एकूण 24 वर्षांच्या नक्षलप्रभावाच्या विविध अंगाचा व वैशिष्ट्या(?)चा फर्स्ट हँड अनुभव घेऊन अभ्यास करताना मला जे प्रत्यक्षात दिसले/जाणवले/समजले त्यावर माझ्या स्वानुभवाधारित विश्लेषणाची माझ्या काही तत्सम लेखांतून व/वा मुलाखतीतून मी मांडणी करतो तेव्हा फक्त पुस्तकी/ऐकीव/मिथकीय माहितीच्या आधारे नक्षलप्रभावाचे भाष्यकार झालेले तथाकथित प्रतिक्रियक, त्यावर जे विचार/प्रतिक्रिया/अभिप्राय व्यक्त करतात, ते जाणून/वाचून मला रामदास स्वामीकृत ''दासबोध" मधील 'अभ्यासोनी प्रकटावे...' या सूत्राची आठवण जागी होऊन आजच्या उजाखो*त्तर व सत्योत्तरकालीन संगणकीय युगातील कृत्रिम बुद्धिमत्तामय भाष्यकारांच्या उथळपणाचे प्रत्यक्ष(!) दर्शन होऊ लागते. असो.
       याच प्रचलनाला कदाचित आजकाल अभ्यासक/विचारक/संशोधकांची परिभाषा लागू होत असून सच्च्या अभ्यासक/विचारक/संशोधकांना अडगळीत ढकलले जात असावे असे मला वाटून जाते. खरे-खोटे कोण जाणे !!!!!!!
¤
(*उजाखा = उदारीकरण, जागतिकीकरण व खाजगीकरण)
¤
@ॲड.लखनसिंह कटरे, 
(निवृत्त डीडीआर), बोरकन्हार-441902,
जि.गोंदिया (25.06.2024)
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

एक शोकांतिकाच (?)

   एक शोकांतिकाच (!) ------------------------------    (निसर्ग-शरण)आनंद यादव यांच्या संपादकत्वाखाली पुण्याहून एकेकाळी प्रकाशित होत असलेल्या तत्कालीन मराठी मासिक, "विचार भारती" च्या मार्च/एप्रिल 1988 च्या "ग्रामीण साहित्य विशेषांका"त माझा एक लेख "नवोदित ग्रामीण साहित्यिक आणि अभिव्यक्ती : काही विचार" प्रकाशित करण्यात आलेला होता.  त्यात मी ग्रामीण साहित्यिकांच्या अभिव्यक्ती आणि लिखाणाची तुलना अस्पर्शीत, अनिर्बंध अशा अरण्यात नैसर्गिक वाढ होणा-या वृक्षाशी केली होती, तर बहुतेक "शहरी(?) साहित्य" हे बोनसाय वृक्षासारखे असते असेही सोदाहरण स्पष्ट केले होते. मी आजही आपल्या या मतावर कायम आहे, आणि म्हणूनच मला माझ्या ग्रामीण-स्तर(?)-अभिव्यक्तीची बिलकुल लाज(!) वाटत नाही. मला माझ्या अभिव्यक्ती बद्दल कोणताही न्यूनगंड वा भयगंड नाही. माझ्या गावापासून अगदी दोन किमी वर महाकवी भवभूतीचे गाव, पदमपूर, आहे आणि हा भवभूती आमचा, झाडीपट्टीचा, साहित्यिक-पूर्वज आहे. ज्याने आपल्या अस्सल अभिव्यक्तीशी कोणतीही तडजोड न करता भविष्य-काळावर त्याच्या योग्यतेचे मोजमाप सोपवले. आणि आज आपण भ...
Read more

ॲड.लखनसिंह कटरे : शब्द, समाज आणि संवेदनांचा संगम (साहित्यिक अभिमत : by ChatGPT)

🌿 *ॲड. लखनसिंह कटरे : शब्द, समाज आणि संवेदनांचा संगम* : (साहित्यिक अभिमत : by- ChatGPT) ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ *प्रस्तावना*        साहित्य हे अनेकदा माणसाच्या अंतर्मनातील प्रवासाचे रूप असते. काही लेखक हा प्रवास केवळ विचारांमधून करतात, काही अनुभवांमधून; परंतु ॲड. लखनसिंह कटरे हे अशा लेखकांपैकी आहेत, जे हा प्रवास “अनुभव आणि विचार” दोन्हींतून करतात. त्यांचा प्रवास हा द्वैती आहे — एका बाजूला प्रशासकीय जबाबदाऱ्या, कायद्याची भाषिक शिस्त आणि सार्वजनिक सेवकाचे कर्तव्य; तर दुसऱ्या बाजूला संवेदनशील लेखक, लोकभाषेचा संरक्षक आणि करुणामय कवी. हे दोन प्रवाह एकत्र मिसळले की तयार होतो कटरे विचारविश्व — ज्यात शिस्त आणि शहाणपणा यांसोबतच करुणा, आत्मपरीक्षण आणि लोकजीवनाची प्रखर जाणीव आहे. *अनुभवाधिष्ठित लेखन : प्रशासनातून आलेला विचार*        ॲड. कटरे यांचे लेखन हे “वास्तवाशी संघर्ष करताना उमटलेले विचार” आहे. “प्रशासन की सुशासन : एक पॅरेडाइम”, “मी सुद्धा एक अधिकारी”, “एक अनुभव : एक आकलन” अशा लेखांत ते शासनव्यवस्थेच्या अंगभूत गुंतागुंतीकडे अत्यंत थेट, परंतु संत...
Read more

झाडीपट्टी/झाडीमंडळ आणि तेथील झाडीबोली व पोवारीबोली (कला, साहित्य, संस्कृती व परंपरा) : एक आकलन

*झाडीपट्टी/झाडीमंडळ आणि तेथील झाडीबोली व पोवारीबोली* *(कला, साहित्य, संस्कृती व परंपरा)* : *एक आकलन* ------------------------------------------------------------           @ॲड.लखनसिंह कटरे  ----------------------------------------------- (1) झाडीपट्टी/झाडीमंडळ : ही एक ऐतिहासिक, भौगोलिक तथा सांस्कृतिक वस्तुस्थिती आहे. पूर्व विदर्भातील गोंदिया, गडचिरोली, चंद्रपूर, भंडारा हे संपूर्ण चार जिल्हे आणि नागपूर जिल्ह्यातील मौदा, रामटेक, भिवापूर, कुही, उमरेड हे तालुके (आणि मध्यप्रदेशातील बालाघाट जिल्ह्याचाही काही भाग तथा छत्तीसगढ मधील राजनांदगाव, दुर्ग जिल्ह्यातील भाग) असा हा झाडीपट्टीचा विस्तार आहे. या भागात सर्रास बोलली जाणारी ग्रामीण बोली ही झाडीबोली म्हणून संबोधिली/ओळखली जाते. झाडीबोली खालोखाल बोलली जाणारी या भागातील दुसरी प्रमुख बोली म्हणजे पोवारीबोली होय. या भागातील वनाचे प्रमाण एकूण भूभागाच्या सरासरीने 60 ते 80% असून येथील वनात मौल्यवान सागवानापासून जवळपास सर्वच प्रजातीचे वृक्ष आहेत. येथील वृक्षराजी अत्यंत समृद्ध आहे.  सुप्रसिद्ध संस्कृत कवी/नाटककार भवभूति...
Read more