Lakhansingh Katre

*Language, भाषा आणि बोली : एक पॅरेडाईम* ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~      मुंबई, पुणे सारख्या नागरी/महानगरीय भागातील (सर्वच नसले तरी) बहुतेक मराठी साहित्याच्या व साहित्यिकांच्या "लघुवर्तुळ-Language"च्या परीघाबाहेरील आम्हा पूर्व विदर्भ-महाराष्ट्रीयन झाडीपट्टीवासीयांची "भाषा" मुंबई, पुण्यासारख्या भागातील बहुतेक साहित्यिकांना "विटाळ"णारी वाटत असल्याची #कटू जाणीव होऊ लागल्याने, सर्वप्रथम 1990 दरम्यान आम्ही पूर्व विदर्भातील झाडीपट्टीवासीयांनी झाडीबोली साहित्य मंडळाची स्थापना केली.       .....आणि आजवर तिचे बत्तीस/32 साहित्य संमेलन, शासनाच्या कोणत्याही कुबड्यांशिवाय, अर्थसाह्याशिवाय यशस्वी रित्या पार पाडले आहेत. बत्तीसावे झाडीबोली साहित्य संमेलन 28, 29 डिसेंबर 2024 ला वरोरा(आनंदवन), जि.चंद्रपूर येथे यशस्वीरित्या पार पडले आहे. या बत्तीसाव्या संमेलनाच्या संमेलनाध्यक्ष पदी झाडीपट्टीतील सुप्रसिद्ध शाहीर, गझलकार, लोककलावंत श्री.लोकराम शेंडे यांची एकमताने निवड करण्यात आली आहे/होती.       (मी स्वतः वरोरा(आनंदवन), जि.चंद्रपूर येथेच यापूर्वी जानेवारी-...

*पोवार समाज आणि सांस्कृतिक परंपरा : एक नम्र प्रकटन*  ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~       कोणत्याही विषयाची सखोल माहिती न घेता, अर्धवट किंवा ऐकीव ज्ञानाच्या आधारे एखाद्या समाजाच्या प्राचीनतम सांस्कृतिक परंपरेला नावे ठेवणे, अमान्य करणे किंवा तिला अयोग्य ठरवणे हे ज्ञानपरंपरेत कधीच मान्य केले गेलेले नाही/केले जात नाही. कारण अशा भ्रामक, कपोलकल्पित व अज्ञानावर आधारित टिका-टिप्पण्या, त्या सांस्कृतिक परंपरेचा धारक व पाईक असलेल्या समाजाला; त्याच्या अवनतीचे, ऱ्हासाचे व जेनेटिक अनावस्थेचे बळजबरीने/मुजोरीने डोस पाजण्याचेच द्योतक असते.        वस्तूतः जगातील प्राचीनतम मानला गेलेल्या ऋग्वेद या ग्रंथात ज्या समाजाला ब्रह्मक्षत्र अशी संज्ञा दिल्याचे दिसून येते, त्या संज्ञेचे कालक्रमित अवस्थांतर होऊन ते पौर, प्रवर , प्रवार, पावार व (सुमारे 1000 वर्षांपूर्वी) संस्कृतनिष्ठ परमार, प्रमार, >> पोवार, पंवार व क्वचित पवार असे संज्ञापन झाल्याचे सुद्धा या विषयातील तज्ज्ञ संशोधक-इतिहासकार मांडतात. याच समाजातील काही विदुषी महिला, ऋषी या संज्ञेला पात्र ठरून त्यांना स्फुरलेल्...